ISSN 2544-9583



Dbałość o prawa autorskie: nie daj się okradać w sieci

Print Friendly, PDF & Email  

Miesięcznik Społeczno-Kulturalny MUTUUS: Nr 07, SIERPIEŃ 2017 r.


Autor: Jan Jackowicz KorczyńskiObecność w sieci MUSI BYĆ RACJONALNA. Internet dysponuje potężnymi narzędziami informacyjnymi, które powodują, że z naszej osoby i wszelkich śladów naszej aktywności w sieci zrobić bezduszny towar marketingowy i tak właśnie się dzieje. Więcej informacji o tym w artykule bieżącego numeru oznaczonym ikonką znaku STOP .

Narzędzia, które umożliwiają aż tak wielkie uprzedmiotowienie nas w sieci, są powszechnie dostępne i banalnie łatwe w obsłudze. Nierozsądnym się wydaje pozwolenie, by były one wykorzystywane tylko dla naszego sieciowego uprzedmiotowienia, a my sami nie wykorzystamy ich powszechnego dostępu i łatwości użycia dla swojej korzyści i dla swojego osobistego rozwoju. Warto te narzędzia samemu poznać i wykorzystywać dla uzyskania co najmniej dwóch celów:

  1. Panowania samemu nad tym, jaką informację w sieci można na nasz temat pozyskać. Niech to będzie moja, świadoma decyzja, co i w jakiej pozstaci wyświetli się w wynikach wyszukiwania w sieci oraz przez jakie terminy czy sekwencje wyszukiwane w sieci wyszukiwarki internetowe wskażą na moją osobę.
  2. Jak zabezpieczyć swoje publikowane myśli, teksty, każdą formę osobistej kreatywności, aby nikt nie ukradł nam tego, co sami stworzyliśmy i jest naszym intelektualnym czy artystycznym dzieckiem.

Poniżej kilka uwag na ten drugi temat: zabezpieczenia swoich praw autorskich w sieci.

   

Koniec XX wieku przyniósł rewolucję w zakresie pubilkowania treści porównywalną do wynalazku druku przez Gutenberga. Tą wielką zmianę wprowadziła technologia WWW 2.0, gdzie już nie tylko programista publikował treści w sieci, ale udostępnione zostały narzędzia sieciowe, które stworzyły możliwość publikacji w internecie przez samych użytkowników. Wdrożone w minionych latach i upowszechnione technologie HTML 5 oraz AJAX umożliwiły stworzenie sieciowych aplikacji działających w chmurze i obsługiwanych nie tylko przez komputer i laptop, ale równierz przez urządzenia mobilne (telefony komórkowe i laptopy).  

Łatwość i powszechność publikowania jakichkolwiek materiałów stworzonych przez siebie, zarówno tekstowych jak również multimedialnych, stawia przed nami problem ochrony swojej myśli i własnej twórczości, aby wrzucone przez nas do sieci nie zostały nam ukradzione i zawłaszczone przez innych.   

Powszechnie znany jest sposób zastrzeżenia wszelkich praw autorskich oznaczanym znaczkiem  Copy Right ©  - Wszystkie prawa zastrzeżone. Zobacz więcej: https://pl.wikipedia.org/wiki/Copyright_(znak)

Konwencja Berneńska w krajach, które ją ratyfikowały, stoi na straży praw autorskich. Polska ratyfikowała umowę w 1934 w tzw. redakcji rzymskiej z 2 czerwca 1928, a obecnie jest stroną konwencji w ostatniej redakcji paryskiej. Sygnatariuszami konwencji od kwietnia 2007 są 163 państwa. (Zobacz: https://pl.wikipedia.org/wiki/Konwencja_berne%C5%84ska_o_ochronie_dzie%C5%82_literackich_i_artystycznych Konwencja ta nie wymaga użycia znaczka ©  dla ważności ochrony praw autorskich, ale w sytuacji masowej mody na naruszanie praw autorskich w sieci warto każde swoje autorskie dzieło jednoznacznie oznaczyć, że zastrzegamy sobie do niego prawa autorskie. 

Dalszy rozwój sieci oraz związane z tym zmiany społeczne objawiające się upowszechnieniem mechanizmów społecznościowych sieci stworzyły możliwości współdzielenia zasobów oraz bezposrednich kontaktów na przeróżne formy współdzielenia się. WSPÓŁDZIELENIE stało się jednym z dominujących sposobów aktywności sieciowych. Zrodziło to potrzebę stworzenia bardziej subtelnego narzędzia ochrony praw autorskich uwzględniającego fenomen sieciowego WSPÓŁDZIELENIA.

Takim narzędziem stał się system oznaczania praw autorskich Creative Commons.

Creative Commons to międzynarodowy projekt oferujący darmowe rozwiązania prawne i inne narzędzia służące zarządzaniu przez twórców prawami autorskimi do swoich utworów. Creative Commons wspiera wolną kulturę: produkcję i wymianę utworów traktowanych jako dobro wspólne.

Creative Commons powstała w 2001 r. jako amerykańska organizacja pozarządowa, powołana do życia z inicjatywy naukowców (głównie prawników) i intelektualistów zaangażowanych w pracę na rzecz ochrony i promocji wspólnych dóbr kultury. Dzisiaj oddziały Creative Commons są prowadzone przez instytucje partnerskie w ponad osiemiedziesięciu krajach.

Licencje Creative Commons to zestaw gotowych narzędzi prawnych skierowanych zarówno do twórców, jak i do odbiorców. W myśl zasady “pewne prawa zastrzeżone” twórca sam określa warunki, na których udostępnia swoje utwory. Creative Commons to alternatywa wobec reguły prawa autorskiego “wszystkie prawa zastrzeżone”, która ogranicza – często niepotrzebnie – możliwość twórczego korzystania z dóbr kultury.

Creative Commons POLSKA Logo W Polsce licencje CC upowszechnia powstała w 2005 roku organizacja non profit Creative Commons Polska. Obecnie partnerem  instytucjonalnym CC Polska jest Centrum Cyfrowe Projekt: Polska. Wszystkie oferowane przez CC POLSKA  licencje i narzędzia są dostępne za darmo. Jednym z zadań Creative Commons jest też edukacja prawnicza – zwiększenie świadomości wpływu systemu własności intelektualnej na kulturę i społeczeństwo, ale także zwiększenie zrozumienia i poszanowania dla prawa i cudzej twórczości. Zobacz więcej: http://creativecommons.pl/

Opis założeń licencji CC cytujemy dosłownie za witryną http://creativecommons.pl/

Podstawowym narzędziem Creative Commons są licencje prawne pozwalające zastąpić tradycyjny model „Wszystkie prawa zastrzeżone” zasadą „Pewne prawa zastrzeżone” – przy jednoczesnym poszanowaniu zasad prawa autorskiego. Licencje Creative Commons oferują różnorodny zestaw warunków licencyjnych – swobód i ograniczeń. Dzięki temu autor może samodzielnie określić zasady, na których chce dzielić się swoją twórczością z innymi. W ciągu dziesięciu lat działalności Creative Commons zbudowała silną pozycję na świecie poprzez intensywną promocję twórczości oraz tworzenie warunków legalnego dostępu do dóbr kultury.

Wszystkie licencje Creative Commons posiadają cechy wspólne (poszanowanie praw autorskich osobistych) oraz dodatkowe warunki wybrane przez licencjodawcę (czy twórcę). Warunki licencyjne są niczym klocki – zasady określone przez daną licencję są wynikiem złożenia razem dwóch lub trzech takich warunków.

Twórca korzystając z licencji zawsze zachowuje prawa autorskie, jednocześnie umożliwia innym kopiowanie i rozpowszechnianie, dodatkowo może określić czy ich wykorzystywanie może odbywać się wyłącznie w warunkach niekomercyjnych lub ograniczyć możliwości tworzenia utworów zależnych.

Twórca wybierający licencje Creative Commons musi odpowiedzieć na dwa proste pytania, aby wybrać właściwe warunki licencji. Po pierwsze: czy chce umożliwiać komercyjne użycie swoich dzieł? Po drugie, czy zgadza się na tworzenie utworów zależnych od oryginału, a jeśli tak, to czy chce również wymagać, aby utwory zależne były dostępne na tej samej licencji? Warunek “Na tych samych warunkach” to mechanizm mający wspierać wolną kulturę i popularyzację wolnych licencji. Na podobnych zasadach działają takie licencje jak GNU General Public License, używane przez wiele projektów open source (otwartego oprogramowania).

Licencje Creative Commons nie naruszają wolności, które przyznaje prawo autorskie wszystkim użytkownikom w ramach dozwolonego użytku i prawa cytatu. Użycie licencji pozwala na jednoznaczne definowanie dodatkowych uprawnień dla użytkowników (licencjobiorców). Licencjobiorca musi zawsze dochować warunków licencji, w innym wypadku licencja automatycznie wygasa. Oznacza to konieczność poprawnego informowania o autorze i jego prawach na każdej kopii utworu oraz zakaz korzystania ze środków ograniczających dostęp do tych utworów.

Cztery podstawowe warunki licencji CC to:

Logo warunku Uznanie Autrostwa Uznanie autorstwa. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne pod warunkiem, że zostanie przywołane nazwisko autora pierwowzoru.
Logo warunku Użycie Niekomercyjne Użycie niekomercyjne. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne jedynie do celów niekomercyjnych.
Logo warunku Na Tych Samych Warunkach Na tych samych warunkach. Wolno rozprowadzać utwory zależne jedynie na licencji identycznej do tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny.
Logo warunku Bez utwaorów Zależnych Bez utworów zależnych. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać utwór jedynie w jego oryginalnej postaci – tworzenie utworów zależnych nie jest dozwolone.

Licencje

Wszystkie oferowane przez Creative Commons licencje i narzędzia są darmowe.


Uznanie autorstwa 3.0 Polska – Licencja ta pozwala na kopiowanie, zmienianie, rozprowadzanie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie pod warunkiem oznaczenia autorstwa. Jest to licencja gwarantująca najszersze swobody licencjobiorcy.

Przystępne podsumowanieTekst licencji


Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 3.0 Polska – Licencja ta pozwala na kopiowanie, zmienianie, rozprowadzanie, przedstawianie i wykonywanie utworu tak długo, jak tylko na utwory zależne będzie udzielana taka sama licencja. Jest to licencja używana przez Wikipedię i jej siostrzane projekty.

Przystępne podsumowanieTekst licencji


Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 3.0 Polska– Licencja ta pozwala na kopiowanie, zmienianie, remiksowanie, rozprowadzanie, przedstawienie i wykonywanie utwóru jedynie w celach niekomercyjnych. Warunek ten nie obejmuje jednak utworów zależnych (mogą zostać objęte inną licencją).

Przystępne podsumowanieTekst licencji


Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 Polska – Ta licencja zezwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu zarówno w celach komercyjnych i niekomercyjnych, pod warunkiem zachowania go w oryginalnej postaci (nie tworzenia utworów zależnych).

Przystępne podsumowanieTekst licencji


Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 3.0 Polska – Licencja ta pozwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych oraz tak długo jak utwory zależne będą również obejmowane tą samą licencją.

Przystępne podsumowanieTekst licencji


Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska – Licencja ta zezwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych oraz pod warunkiem zachowania go w oryginalnej postaci (nie tworzenia utworów zależnych). Jest to najbardziej restrykycyjna z licencji.

Przystępne podsumowanieTekst licencji

Trzy warstwy licencji Creative Commons

Trzy “warstwy” licencji

Licencje Creative Commons technicznie składają się z unikalnego systemu trzech “warstw”. Każda z nich rozpoczyna się od tradycyjnego narzędzia prawnego, jakim jest Tekst Prawny licencji, napisany w językiem i w formacie w jakim pracują prawnicy.

Jednak z racji na to, że większość twórców, edukatorów i naukowców nie jest równocześnie prawnikami, przygotowujemy również licencje w formie zrozumiałej dla każdego czyli jako Przystępne podsumowanie (ang. Commons Deed). Przystępne podsumowanie daje możliwość szybkiego zorientowania się licencjobiorcy i licencjodawcy w najważniejszych warunkach licencji. Można o podsumowaniu myśleć jako wstępie i interfejsie do tekstu prawnego.

Ostatnia warstwa odpowiada za ułatwianie rozpoznawanie licencji różnego rodzaju oprogramowaniu, od wyszukiwarek internetowych przez aplikacje biurowe po narzędzia do edycji muzyki mediów. Aby ułatwić tej sieci rozpoznanie czy dana treść jest dostępna na licencji Creative Commons, przygotowana została również wersja licencji czytelna dla komputerów. Jest to podsumowanie warunków licencji wpisane w format, który oprogramowanie komputerowe może zrozumieć.

Creative Commons opracowało jednolity język opisu prawnego licencji – CC Rights Expression Language (CC REL), który jest zrozumiały dla systemów komputerowych. Wyszukiwanie otwartych zasobów jest bardzo ważną funkcją z działaniach CC.

Możesz wyszukiwać treści objęte licencjami CC dostępne jest w wyszukiwarkach Google i Yahoo (w opcja zaawansowane), szukać zdjęć w serwisie Flickr, muzyki w Jamendo, różnych mediów w seriwsie Spinxpress, video w Blip.tv i Vimeo.comWikimedia Commons, która jest zasobem mediów dla Wikipedii również używa licencji CC.

Razem, wszystkie trzy warstwy licencji zapewniają, że korzystanie z praw i warunków w nich zawartych to nie tylko koncepcja prawna. To coś co jest zrozumiałe dla twórców, odbiorców, a nawet samej sieci internetowej.

Domena publiczna

Public Domain MarkCreative Commons udostępnia również specjalne narzędzie dla oznaczania utworów będących w domenie publicznej. Znak Domeny Publicznej 1.0 jest oznaczeniem, informującym o braku ograniczeń prawa autorskiego w stosunku do oznaczonego utworu. Za jego pomocą każdy może zidentyfikować dzieło należące do domeny publicznej i niepodlegające ochronie prawnoautorskiej. Prawidłowo wykorzystany, Znak pozwala na łatwe wyszukiwanie utworu i dostarcza o nim wartościowych informacji.

Kliknij link, aby zobaczyć opis Znaku Domeny Publicznej

Znak Domeny Publicznej 1.0 różni się od pozostałych narzędzi Creative Commons. Nie jest licencją, ani innym instrumentem prawnym, nie musi być nawet czynnością dokonaną przez autora utworu. Nie towarzyszy mu żaden tekst prawny, czy umowa. Znakiem Domeny Publicznej każdy może oznaczyć jako takie dowolne dzieło znajdujące się w domenie publicznej, aby łatwiej było zidentyfikować jego status prawny. Osoba oznaczająca utwór nie przyjmuje odpowiedzialności za oznaczenie utworu zgodne ze stanem prawnym.



Licencja Creative Commons
Dbałość o prawa autorskie: nie daj się okradać w sieci. by Redakcja Wobec is licensed under a Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe License.

Free Joomla! template by Age Themes